(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.124. అధ్యాయః 124
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి దుర్యోధనాయ ధృతరాష్ట్రప్రోక్తేంద్రప్రహ్లాదకథానువాదపూర్వకం శీలస్య ధర్మాదికారణత్వప్రతిపాదనం॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 12-124-0x(5675)(69706)
ఇమే జనా మనుష్యేంద్ర ప్రశంసంతి సదా భువి।
ధర్మస్య శీలమేవాదౌ తతో మే సంశయో మహాన్॥ 12-124-1(69707)
యది తచ్ఛక్యమస్మాభిర్జ్ఞాతుం ధర్మభూతాం వర।
శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్సర్వం యథైతదుపలభ్యతే॥ 12-124-2(69708)
కథం తత్ప్రాప్యతే శీలం శ్రోతుమిచ్ఛామి భారత।
కింలక్షణం చ తత్ప్రోక్తం బ్రూహి మే వదతాం వర॥ 12-124-3(69709)
భీష్మ ఉవాచ। 12-124-4x(5676)
పురా దుర్యోధనేనేహ ధృతరాష్ట్రాయ మానద।
ఆఖ్యాతం తప్యమానేన శ్రియం దృష్ట్వా తవాగతాం॥ 12-124-4(69710)
ఇంద్రప్రస్థే మహారాజ తవ సభ్రాతృకస్య హ।
సభాయాం చాపహసనం తత్సర్వం శృణు భారత॥ 12-124-5(69711)
భవతస్తాం సభాం దృష్ట్వా సమృద్ధిం చాప్యనుత్తమాం।
దుర్యోధనస్తదా దీనః సర్వం పిత్రే న్యవేదయత్॥ 12-124-6(69712)
శ్రుత్వా హి ధృతరాష్ట్రశ్చ దుర్యోధనవచస్తదా।
అబ్రవీత్కర్ణసహితం దుర్యోధనమిదం వచః॥ 12-124-7(69713)
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 12-124-8x(5677)
కిమర్థం తప్యసే పుత్ర శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః।
శ్రుత్వా త్వామనునేష్యామి యది సంయగ్భవిష్యతి॥ 12-124-8(69714)
యదా త్వాం మహదైశ్వర్యం ప్రాప్తం పరపురంజయ।
కింకరా భ్రాతరః సర్వే మిత్రసంబంధిబాంధవాః॥ 12-124-9(69715)
ఆచ్ఛాదయసి ప్రావారానశ్నాసి పిశితౌదనం।
ఆజానేయా వహంతి త్వాం కస్మాచ్ఛేచసి పుత్రక॥ 12-124-10(69716)
దుర్యోధన ఉవాచ। 12-124-11x(5678)
దశ తాత సహస్రాణి స్నాతకానాం మహాత్మనాం।
భుంజతే రుక్మపాత్రీభిర్యుధిష్ఠిరనివేశనే॥ 12-124-11(69717)
దృష్ట్వా చ తాం సభాం దివ్యపుష్పఫలాన్వితాం।
అశ్వాంస్తిత్తిరకల్మాషాన్రత్నాని వివిధాని చ॥ 12-124-12(69718)
దృష్ట్వా తాం పాండవేయానామృద్ధిమింద్రోపమాం శుభాం।
అమిత్రాణాం సుమహతీమనుశోచామి మానద॥ 12-124-13(69719)
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 12-124-14x(5679)
యదీచ్ఛసి శ్రియం తాత యాదృశీ సా యుధిష్ఠిరే।
విశిష్టాం వా నరశ్రేష్ఠ శీలవాన్భవ పుత్రక॥ 12-124-14(69720)
శీలేన హి త్రయో లోకాః శక్యా జేతుం న సంశయః।
న హి కించిదసాధ్యంవై లోకే శీలవతాం సతాం॥ 12-124-15(69721)
ఏకరాత్రేణ మాంధాతా త్ర్యహేణ జనమేజయః।
సప్తరాత్రేణ నాభాగః పృథివీం ప్రతిపేదివాన్॥ 12-124-16(69722)
ఏతే హి పార్థివాః సర్వే శీలవంతో యశోన్వితాః।
తతస్తేషాం గుణక్రీతా వసుధా స్వయమాగతా॥ 12-124-17(69723)
దుర్యోధన ఉవాచ। 12-124-18x(5680)
కథం తత్ప్రాప్యతే శీలం శ్రోతుమిచ్ఛామి భారత।
యేన శీలేన సంప్రాప్తాః క్షిప్రమేవ వసుంధరాం॥ 12-124-18(69724)
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 12-124-19x(5681)
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం।
నారదేన పురా వృత్తం శీలమాశ్రిత్య భారత॥ 12-124-19(69725)
ప్రా--దేన హృతం రాజ్యం మహేంద్రస్య మహాత్మనః।
శ---మాశ్రిత్య దైత్యేన త్రైలోక్యం చ వశే కృతం॥ 12-124-20(69726)
త--బృహస్పతిం శక్రః ప్రాంజలిః సముపస్థితః।
తమువాచ మహాప్రాజ్ఞః శ్రేయ ఇచ్ఛామి వేదితుం॥ 12-124-21(69727)
తతో బృహస్పతిస్తస్మై జ్ఞానం నైశ్రేయసం పరం।
కథయామాస భగవాందేవేంద్రాయ కురూద్వహ॥ 12-124-22(69728)
ఏతావచ్ఛ్రేయ ఇత్యేవ బృహస్పతిరభాషత।
ఇంద్రస్తు భూయః పప్రచ్ఛ కో విశేషో భవేదితి॥ 12-124-23(69729)
బృహస్పతిరువాచ। 12-124-24x(5682)
విశేషోఽస్తి మహాంస్తాత భార్గవస్య మహాత్మనః।
తత్రాగమయ భద్రం తే భూయ ఏవ సురోత్తమ॥ 12-124-24(69730)
ఆత్మనస్తు తతః శ్రేయో భార్గవః సుమహాయశాః।
జ్ఞానమాగమయత్ప్రీత్యా పునః స పరమద్యుతిః॥ 12-124-25(69731)
తేనాపి సమనుజ్ఞాతో భార్గవేణ మహాత్మనా।
శ్రేయోఽస్తీతి పరం భూయః శుక్రమాహ శతక్రతుః॥ 12-124-26(69732)
భార్గవస్త్వాహ సర్వజ్ఞః ప్రహ్లాదస్య మహాత్మనః।
జ్ఞానమస్తి విశేషేణేత్యుక్తో హృష్టశ్చ సోఽభవత్॥ 12-124-27(69733)
స తత్ర బ్రాహ్మణో భూత్వా ప్రహ్లాదం పాకశాసనః।
స్తుత్వా ప్రోవాచ మేధావీ శ్రేయ ఇచ్ఛామి వేదితుం॥ 12-124-28(69734)
ప్రహ్లాదస్త్వబ్రవీద్విప్రం క్షణో నాస్తి ద్విజోత్తమ।
త్రైలోక్యరాజ్యసక్తస్య తతో నోపదిశామి తే॥ 12-124-29(69735)
బ్రాహ్మణస్త్వబ్రవీద్రాజన్యస్మిన్కాలే క్షణో భవేత్।
తదోపాదేష్టుమిచ్ఛామి యది కార్యాంతరం భవేత్॥ 12-124-30(69736)
తతః ప్రీతోఽభవద్రాజా ప్రహ్వాదో బ్రహ్మవాదినః।
తథేత్యుక్త్వా దదౌ కాలే జ్ఞానతత్త్వం ద్విజే తదా॥ 12-124-31(69737)
బ్రాహ్మణోఽపి యథాన్యాయం గురువృత్తిమనుత్తమాం।
చకార సర్వభావేన యద్యచ్చ మనసేచ్ఛతి॥ 12-124-32(69738)
పృష్టశ్చ తేన బహుశః ప్రాప్తం కథమరిందం।
త్రైలోక్యరాజ్యం ధర్మజ్ఞ కారణం తద్బ్రవీహి మే।
[ప్రహ్లాదోఽపి మహారాజ బ్రాహ్మణం వాక్యమబ్రవీత్॥] 12-124-33(69739)
ప్రహ్లాద ఉవాచ। 12-124-34x(5683)
నాసూయామి ద్విజాన్విప్ర రాజాస్మీతి కథంచన।
కాంయాని వదతాం తేషాం సంయచ్ఛామి వహామి చ॥ 12-124-34(69740)
తే విస్రబ్ధాః ప్రభాషంతే సంయచ్ఛంతి చ మాం సదా।
తేషాం కార్యపథే యుక్తం శుశ్రూషుమనహంకృతం॥ 12-124-35(69741)
ధర్మాత్మానం జితక్రోధం నియతం సంయతేంద్రియం।
సమాసించంతి శాస్త్రజ్ఞాః క్షౌద్రం మధ్వివ మక్షికాః॥ 12-124-36(69742)
సోఽహం వాగగ్రవిద్యానాం రసానామవలేహితా।
స్వజాత్యానధితిష్ఠామి నక్షత్రాణీవ చంద్రమాః॥ 12-124-37(69743)
ఏతత్పృథివ్యామమృతమేతచ్చక్షురనుత్తమం।
యద్బ్రాహ్మణముఖే హవ్యమేతచ్ఛ్రుత్వా ప్రవర్తతే॥ 12-124-38(69744)
ఏతావచ్ఛేయ ఇత్యాహ ప్రహ్లాదో బ్రహ్మవాదినం।
శుశ్రూషితస్తేన తదా దైత్యేంద్రో వాక్యమబ్రవీత్॥ 12-124-39(69745)
యథావద్గురువృత్త్యా తే ప్రీతోఽస్మి ద్విజసత్తమ।
వరం వృణీష్వ భద్రం తే ప్రదాతాఽస్మి న సంశయః॥ 12-124-40(69746)
కృతమిత్యేవ దైత్యేంద్రమువాచ ద్విజసత్తమః।
ప్రహ్లాదస్త్వబ్రవీత్ప్రీతో గృహ్యతాం వర ఇత్యుత॥ 12-124-41(69747)
బ్రాహ్మణ ఉవాచ। 12-124-42x(5684)
యది రాజన్ప్రసన్నస్త్వం మమ చేదిచ్ఛసి ప్రియం।
భవతః శీలమిచ్ఛామి ప్రాప్నుమేష వరో మమ॥ 12-124-42(69748)
తతః ప్రీతస్తు దైత్యేంద్రో భయమస్యాభవన్మహత్।
వరే ప్రదిష్టే విప్రేణ నాల్పచేతాయమిత్యుత॥ 12-124-43(69749)
ఏవమస్త్వితి స ప్రాహ ప్రహ్లాదో విస్మితస్తదా।
ఉపాకృత్య తు విప్రాయ వరం దుఃఖాన్వితోఽభవత్॥ 12-124-44(69750)
దత్తే వరే గతే విప్రే చింతాఽసీన్మహతీ తదా।
ప్రహ్లాదస్య మహారాజ నిశ్చయం న చ జగ్మివాన్॥ 12-124-45(69751)
తస్య చింతయతస్తావచ్ఛాయాభూతం మహాద్యుతేః।
తేజోవిగ్రహవత్తాత శరీరమజహాత్తదా॥ 12-124-46(69752)
తమపృచ్ఛన్మహారాజః ప్రహ్లాదః కో భవానితి।
ప్రత్యాహ తం తు శీలోస్మి త్యక్తో గచ్ఛాంయహం త్వయా॥ 12-124-47(69753)
తస్మింద్విజోత్తమే రాజన్వత్స్యాంయహమరిందమ।
యోఽసౌ శిష్యత్వమాగంయ త్వయి నిత్యం సమాహితః।
ఇత్యుక్త్వాఽంతర్హితం తద్వై శక్రం చాన్వావిశత్ప్రభో॥ 12-124-48(69754)
తస్మింస్తేజసి యాతే తు తాదృగ్రూపస్తతోపరః।
శరీరాన్నిః సృతస్తస్య కో భవానితి సోబ్రవీత్॥ 12-124-49(69755)
ధర్మం ప్రహ్లాద మాం విద్ధి యత్రాసౌ ద్విజసత్తమః।
తత్ర యాస్యామి దైత్యేంద్ర యతః శీలం తతో హ్యహం॥ 12-124-50(69756)
తతోఽపరో మహారాజ ప్రజ్వలన్నివ తేజసా।
శరీరాన్నిః సృతస్తస్య ప్రహ్లాదస్య మహాత్మనః॥ 12-124-51(69757)
కో భవానితి పృష్టశ్చ తమాహ స మహాద్యుతిః।
సత్యం విద్ధ్యసురేంద్రాద్య ప్రయాస్యే ధర్మమన్వహం॥ 12-124-52(69758)
తస్మిన్ననుగతే ధర్మం పురుషే పురుషోఽపరః।
నిశ్చక్రామ తతస్తస్మాత్పృష్టశ్చాహ మహాతపాః॥ 12-124-53(69759)
వృత్తం ప్రహ్లాద మాం విద్ధి యతః సత్యం తతో హ్యహం।
తస్మిన్గతే మహాశ్వేతా శరీరాత్తస్య నిర్యయౌ॥ 12-124-54(69760)
పృష్టశ్చాహ బలం విద్ధి యతో వృత్తమహం తతః।
ఇత్యుక్త్వా ప్రయయౌ తత్ర యతో వృత్తం నరాధిప॥ 12-124-55(69761)
తతః ప్రభామయీ దేవీ శరీరాత్తస్య నిర్యయౌ।
తామపృచ్ఛత్స దైత్యేంద్రః సా శ్రీరిత్యేనమబ్రవీత్॥ 12-124-56(69762)
ఉషితాఽస్మి సుఖం నిత్యం త్వయి సత్యపరాక్రమ।
త్వయా యుక్తా గమిష్యామి బలం హ్యనుగతా హ్యహం॥ 12-124-57(69763)
తతో భయం ప్రాదురాసీత్ప్రహ్లాదస్య మహాత్మనః।
అపృచ్ఛత చ తాం భూయః క్వ యాసి కమలాలయే॥ 12-124-58(69764)
త్వం హి సత్యవ్రతా దేవీ లోకస్య పరమేశ్వరీ।
కశ్చాసౌ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠస్తత్త్వమిచ్ఛామి వేదితుం॥ 12-124-59(69765)
శ్రీరువాచ। 12-124-60x(5685)
స శక్తో బ్రహ్మచారీ యస్త్వత్తశ్చైవోపశిక్షితః।
త్రైలోక్యే తే యదశ్వర్యం తత్తేనాపహృతం ప్రభో॥ 12-124-60(69766)
శీలేన హి త్రయో లోకాస్త్వయా ధర్మజ్ఞ నిర్జితాః।
తద్విజ్ఞాయ సురేంద్రేణ తవ శీలం హృతం ప్రభో॥ 12-124-61(69767)
ధర్మః సత్యం తథా వృత్తం బలం చైవ తథాఽప్యహం।
శీలమూలా మహాప్రాజ్ఞ సదా నాస్త్యత్ర సంశయః॥ 12-124-62(69768)
భీష్మ ఉవాచ। 12-124-63x(5686)
ఏవముక్త్వా గతా శ్రీస్తు తే చ సర్వే యుధిష్ఠిర।
దుర్యోధనస్తు పితరం భూయ ఏవాబ్రవీత్తదా॥ 12-124-63(69769)
శీలస్య తత్త్వమిచ్ఛామి వేత్తుం కౌరవనందన।
ప్రాప్యతే చ యథా శీలం తం చోపాయం బ్రవీహి మే॥ 12-124-64(69770)
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 12-124-65x(5687)
సోపాయం పూర్వముద్దిష్టం ప్రహ్లాదేన మహాత్మనా।
సంక్షేపతస్తు శీలస్య శృణు ప్రాప్తిం నరేశ్వర॥ 12-124-65(69771)
అద్రోహః సర్వభూతేషు కర్మణా మనసా గిరా।
అనుగ్రహశ్చ దానం చ శీలమేతత్ప్రశస్యతే॥ 12-124-66(69772)
యదన్యేషాం హితం న స్యాదాత్మనః కర్మ పౌరుషం।
అపత్రపేత వా యేన న తత్కుర్యాత్కథంచన॥ 12-124-67(69773)
తత్తు కర్మ తథా కుర్యాద్యేన శ్లాధ్యేత సంసది।
శీలం సమాసేనైతత్తే కథితం కురుసత్తమ॥ 12-124-68(69774)
యద్యప్యశీలా నృపతే ప్రాప్నువంతి శ్రియం క్వచిత్।
న భుంజతే చిరం తాత సమూలాశ్చ పతంతి తే॥ 12-124-69(69775)
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 12-124-70x(5688)
ఏతద్విదిత్వా తత్త్వేన శీలవాన్భవ పుత్రక।
యదీచ్ఛసి శ్రియం తాత సువిశిష్టాం యుధిష్ఠిరాత్।
`అధికాం చాపి రాజేంద్ర తతస్త్వం శీలవాన్భవా॥' 12-124-70(69776)
భీష్మ ఉవాచ। 12-124-71x(5689)
ఏతత్కథితవాన్పుత్రే ధృతరాష్ట్రో మహీపతిః।
ఏతత్కురుష్వ కౌంతేయ తతః ప్రాప్స్యసి తత్ఫలం॥ ॥ 12-124-71(69777)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి రాజధర్మపర్వణి చతుర్విశత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 124॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-124-1 ధర్మస్య కారణమితి శేషః॥
12-124-8 యది సంయగ్భవిష్యసాతి ద. పాఠః॥
12-124-13 ఋద్ధిం వైశ్రవణీమితి ఝ. పాఠః॥
12-124-22 నైశ్రేయచసం మోక్షోపయోగి॥
12-124-23 కో విశేషః। నైశ్రేయసాదపి కింశ్రేయ ఇత్యర్థః॥
12-124-37 క్షుద్రాభిర్మధుమక్షికాభిర్నిర్మితం క్షౌద్రం మధు।
తత్ర మక్షికామధ్వివ మాం తే శాస్త్రేణ సించంతి। వాగగ్రవిద్యానాం వాగగ్రే ఏవం నతు పుస్తకే విద్యా యేషాం తేషాం।
సోఽహం వాగంత్యపుష్టానాం మధూనాం పరిలేహితేతి డ. పాఠః॥ 12-124-43 విప్రేణ విప్రాయ। చేతాయమితి సంధిరార్షః॥
12-124-46 తేజోవిగ్రహవత్ తేజోమయశరీరం శీలం॥
12-124-64 శీలం సమధిగచ్ఛామీతి థ. పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.